Tin tức - Sự kiện / Thế giới
Cuộc đời mới cho những trung tâm thương mại cũ
Ngày đăng: 19/03/2015

Khi một trung tâm thương mại vắng bóng khách, đó không phải là dấu chấm hết. Các ông chủ tòa nhà vẫn có thể biến chúng thành bệnh viện, nhà thờ, và thậm chí cả công viên.

Ảnh: startribune.com
 

Theo Giáo sư, kiến trúc sư Ellen Dunham-Jones của Đại học công nghệ Georgia, khoảng 1/3 trung tâm thương mại ở nước Mỹ đã chết hoặc đang hấp hối. Nguyên nhân có thể tóm gọn trong từ “lỗi thời”. Những khách hàng của JC Penney, Sears, Macy's… đang ngày càng hào hứng hơn với cuộc chơi trên mạng. 

 

Nhưng có một tin tốt là các nhà quy hoạch đã tìm ra con đường sống cho những trung tâm “thoi thóp” này. Khoảng 211 không gian như vậy ở nước Mỹ đang được chuyển đổi theo nhiều cách khác nhau.

 

 

Thường thì người ta sẽ cố lái nó theo hướng có lợi cho cộng đồng như trở thành trung tâm y tế, trường học, nhà thờ…. Cố nhiên, đôi khi nó cũng được dùng cho những mục đích ít "cao cả" hơn một chút khi biến thành tụ điểm “trao đổi cảm xúc thân thể” hay đôi khi bị xé nát thành khu công nghiệp chẳng hạn. 

 

Một trong những “xác sống” nổi tiếng ở nước Mỹ là Highland Mall ở Austin, Texas. Nó được Tạp chí U.S. News & World Report bình chọn là “Trung tâm thương mại nguy hiểm nhất nước Mỹ”. Highland Mall được mở ra vào năm 1971 trên diện tích 33ha. Đến năm 2010, hầu hết các gian hàng trong trung tâm này đều trống trơn. Trụ sở trường Cao đẳng cộng đồng Austin (ACC)nằm gần đó nên đương nhiên lãnh đạo ACC đã vô cùng bực bội khi ngày ngày phải nhìn một nơi tiêu điều như vậy. Richard Rhodes, Chủ tịch của ACC, phàn nàn: Khi một trung tâm không còn hoạt động như vai trò vốn có của nó, khu vực sẽ xuất hiện những tên tội phạm, cả nhà cửa xung quanh cũng bị người dân bỏ lại để tìm đến những nơi đông đúc hơn. Các lãnh đạo ACC sau đó đã quyết định phải làm gì đó với Highland Mall. Họ tìm đến đội ngũ kiến trúc sư đã xây dựng nên tòa nhà JC Penney với mục đích: biến “xác sống” thành khu học thuật rộng lớn có đủ khu giảng dạy, thư viện, khu ẩm thực và văn phòng hành chính. Các kỹ sư đã dỡ mái, tạo ra vòm kính rộng lớn, tạo nên không gian ánh sáng tự nhiên bên trong tòa nhà. Một thiên đường mới được mở ra thay cho không gian cũ “trông như lô cốt thời chiến”. Dù tòa nhà vẫn đang trong quá trình xây dựng, nhưng ngài Rhodes đã rất hồ hởi khi thấy các doanh nghiệp dần trở lại, đặt cửa hàng kinh doanh xung quanh khu vực. Một cái kết đẹp cho Highland Mall.

 

 

Highland Mall bước sang trang mới với mái vòm bằng kính. Ảnh: Kirk Tuck

 

 

Ngoài việc trở thành một phần trong khuôn viên trường học, các trung tâm thương mại hết thời còn nhiều cách khác để làm lại cuộc đời.

 

Chẳng hạn, một số trung tâm bị bỏ hoang đã được nhà thờ thu nhận. Euclid Square ở Ohio là một trong những ví dụ như vậy. Dù còn khoảng trống kha khá, nhưng một phần của trung tâm đã được các thầy tu thuê lại do không đủ khả năng xây dựng nhà thờ riêng. 

 

 

Sau khi Dillard's rút lui vào năm 2005, Lexington Mall ở Lexington, Kentucky đã bị xuống cấp nhanh chóng. Giáo hội Southland đã mua lại trung tâm với giá 8,1 triệu USD vào năm 2010 và mở cửa lại vào năm 2013 với tư cách một nhà thờ. Phần lớn diện tích cũ của Dillard's được sử dụng để làm nhà trẻ, trường học, lớp học và nơi thiền nguyện. Grand Village Mall ở Michigan đã được tặng lại cho Giáo hội Mars Hill Bible. Tuy nhiên, mô hình nhà thờ-trung tâm thương mại không phải được tất cả đón nhận. Nhiều người vẫn chỉ thích không gian kiểu nhà thờ cổ xưa với các cửa kính màu và ánh sáng dịu nhẹ. Họ phàn nàn không thể tìm thấy sắc màu “ám” vương chút bụi phủ thời gian quen thuộc ở những nơi như vậy.

 

Giữa cái thời y tế phát triển nhanh chóng để đáp ứng nhu cầu sức khỏe dồi dào của con người, một số không gian đã được chuyển đổi thành bãi đậu xe, phòng khám tư hay trung tâm y tế. Trung tâm mua sắm ốm yếu ở Jackson, Mississippi là một ví dụ như vậy. Bây giờ, nó đã trở thành một nơi chăm sóc sức khỏe cho những người có thu nhập thấp. Jackson cũng có phòng khám chuyên khoa, trường học cộng đồng, nhà hàng và quán bar. Trung tâm y tế của Đại học Vanderbilt đã làm điều tương tự khi tiếp quản tầng hai của 100 Oaks Mall ở Nashville. Với một không gian rộng, bệnh nhân không phải đau đầu về chỗ đậu xe. Bên cạnh đó, trong khi chờ đến lượt, họ có thể ngó nghiêng xung quanh một chút cho thư thái chẳng hạn.

 

 

Trung tâm y tế của Đại học Vanderbilt bên trong One Hundred Oaks Mall. Ảnh: Đại học Vanderbilt

 

Nhiều thành phố thì lại lựa chọn phá đi tòa nhà cũ, để biến thành nơi tụ tập ngoài trời, chỉ để lại vài khu vực. Forest Lake, Minnesota đã phá hủy gần như toàn bộ Northland Mall, chỉ giữ lại một phần nhỏ làm văn phòng. Còn mảng đất trống đã mọc lên trung tâm cứu hỏa và trụ sở cảnh sát mới. Nhưng người dân lại không khoái những dự án kiểu này lắm, bởi khác với những trường hợp trên được mua (hay thuê lại) bằng tiền tư nhân hoặc tiền đóng góp tự nguyện của cộng đồng thì những cơ sở nhà nước hình thành trên đồng thuế người dân. 

 

Englewood, Colorado thì lại lựa chọn một cách đi khác. Chính quyền nơi đây đã tân trang lại trung tâm Cinderella City Mall cũ, mở thêm đường tàu trong khu vực, cải tạo lại khu mua sắm, xây thêm nhà ở đem bán hoặc cho thuê. Đó là một cách làm khá tốt, khi lôi người dân về ở đây thì chẳng có lý do để thiếu vắng khu mua sắm cả.

 

Nếu như biến thành văn phòng nhà nước hay gặp phải sự phản đối dư luận, thì một số chính quyền quyết định “dập” những lời phàn nàn từ trước bằng cách lên kế hoạch mở ra không gian công cộng. City Center Mall ở Columbus, Ohio bị đóng cửa vào năm 2009 đã trở thành công viên, có đủ không gian biểu diễn, không gian cho trò chơi, vườn hoa và quán cà phê ấm áp. Nhưng họ cũng không thể làm ra một không gian công cộng mà không thu được lợi ích mang tính “vụ lợi” hơn một chút được. Sau khi xây xong công viên, giờ các nhà quy hoạch cho mở thêm các tòa nhà chung cư và khu bán lẻ gần đó. Cách làm này đỡ bị la ó hơn nhiều. Cho mật ngọt trước bao giờ cũng dễ ru ngủ sự phản đối.

 

 

Khu đô thị mới sẽ mọc lên trên nền trung tâm thương mại “xác sống”

 

 

Nhưng tham vọng hơn cả là các nhà quy hoạch ở Vancouver, Canada muốn tạo nên một thành phố nhỏ trên nền trung tâm “chết” có cái tên là Oakridge Center. 14 tòa tháp bao gồm khu dân cư, cửa hàng bán lẻ, văn phòng đã được chính quyền thông qua. Trung tâm cũ vốn được xây theo kiểu truyền thống, bốn bề hầu như toàn gạch với vữa. Nhưng một khi đã ấn nút “tái thiết”, một khu đô thị hiện đại với những con đường xanh mướt và các ô cửa kính sẽ mọc lên. Không chịu thua kém, các lãnh đạo ở Brentwood và Metrotown gần Vancouver cũng muốn tạo nên các “khu đô thị" tương tự. Cố nhiên, cũng phải có lý do cho các nhà quy hoạch nuôi tham vọng như vậy, thay vì biến nó thành bệnh viện hay trường học. Họ tin tưởng rằng nhu cầu nhà ở đang tăng nhanh và bất động sản sẽ ngày càng có giá. Đó cũng không phải một vụ đặt cược tồi. Nhưng cũng có thể chừng 40 năm sau, nơi đây lại một lần nữa phải chuyển đổi mục đích sử dụng. Ai mà biết được!

 

 
Lục Kiếm (songmoi.vn)
Nhà tài trợ - thành viên

Dong ho - Đồng hồ - Đồng hồ nữ - Dong ho nu