Tin tức - Sự kiện / Nhận định/Ý kiến chuyên gia
Mua bán, sáp nhập doanh nghiệp
Ngày đăng: 15/04/2015

Mua bán, sáp nhập (M&A) doanh nghiệp từ lâu đã trở thành một hoạt động kinh tế sôi nổi nhất trên thế giới và được coi là một trong các con đường ngắn nhất và hiệu quả nhất của hoạt động đầu tư bởi tiết kiệm được nguồn lực, thời gian và tránh được các rào cản. Trong tiến trình hội nhập, M&A là một công cụ thu hút nguồn lực và mở rộng quy mô của doanh nghiệp. Trong thời kỳ suy thoái kinh tế, M&A là một phương cách hữu hiệu để doanh nghiệp thoát khỏi tình trạng khó khăn và khôi phục sản xuất - kinh doanh.


 

Sôi động M&A năm 2014

Hoạt động M&A toàn cầu sau nhiều năm ảm đạm do ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính toàn cầu, đã sôi động trở lại và trở thành lực hấp dẫn mới. Theo Bloomberg, các giao dịch M&A trên toàn thế giới tính đến hết năm 2014 có giá trị lên tới 3.600 tỷ USD, gần chạm mức đỉnh của năm 2007. M&A đặc biệt sôi động trong các ngành dược và truyền thông với giá trị giao dịch phổ biến hơn 10 tỷ USD/1 thương vụ. Mỹ và Anh là hai thị trường sôi động nhất. Tỷ lệ các vụ M&A xuyên biên giới đã tăng từ mức gần 17% giữa những năm 1990 lên 43% vào năm 2014.

Khu vực ASEAN, theo thống kê của Viện Hợp nhất, sáp nhập và liên minh (IMAA) cho thấy, tính đến đầu tháng 12/2014, giá trị các thương vụ M&A ở ASEAN đã tăng đến 50% so với cùng kỳ năm 2013, với giá trị giao dịch đạt 128 tỷ USD, cao nhất kể từ năm 2008. IMAA dự báo, năm 2015, các giao dịch M&A doanh nghiệp tại ASEAN có thể phá kỷ lục 148 tỷ USD đạt được trong năm 2007.

Tại Việt Nam, M&A có dấu hiệu khởi sắc và được cho là làn sóng thứ hai, với quy mô giá trị ước tính lên tới 20 tỷ USD vào năm 2020. Làn sóng M&A gắn liền với quá trình tái cấu trúc mạnh mẽ doanh nghiệp nhà nước cùng sự lớn mạnh của các tập đoàn tư nhân. Năm 2014, Việt Nam đã có khoảng 313 thương vụ M&A, với giá trị lên tới hơn 2,5 tỷ USD, tăng 15% so với năm 2013. Các thương vụ được diễn ra chủ yếu ở các công ty lớn, có quy mô và tên tuổi trên thị trường, bao gồm giữa các công ty của Việt Nam với nhau, doanh nghiệp nước ngoài mua doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp Việt Nam đi mua doanh nghiệp khác ở nước ngoài.

Theo IMAA, trong năm 2014, lĩnh vực bán lẻ dẫn đầu về tổng giá trị M&A, chiếm 35%; tiếp đến là các doanh nghiệp ngành sản xuất hàng tiêu dùng thiết yếu, với tỷ lệ giá trị giao dịch M&A đạt 21%; lĩnh vực năng lượng đứng thứ 3 về M&A với tỷ lệ giá trị giao dịch chiếm 18%; ngành bất động sản và nguyên vật liệu có tỷ lệ giá trị M&A chiếm 6%; tỷ lệ giá trị giao dịch M&A trong lĩnh vực công nghiệp là 5%; 8% còn lại thuộc về các ngành khác.

Trong năm 2014, có nhiều thương vụ M&A trong lĩnh vực bán lẻ có giá trị giao dịch lớn, điển hình là thương vụ công ty Berli Jucker Public Company Limited (BJC) của Thái Lan mua toàn bộ hệ thống Metro Cash & Carry Việt Nam, với tổng giá trị thương vụ lên đến 879 triệu USD; Tập đoàn Vingroup mua lại 70% cổ phần của Công ty Ocean Retail và đổi tên thành Công ty cổ phần Siêu thị VinMart. Với tham vọng phân chia lại phân khúc thị trường bán lẻ ở Việt Nam, Tập đoàn Vingroup công bố 2 thương hiệu mới VinMart và Vinmart+, với kế hoạch xây dựng hệ thống phân phối bán lẻ gồm 100 siêu thị và chuỗi 1.000 cửa hàng tiện ích trên khắp Việt Nam trong vòng 3 năm tới…

Đứng thứ hai là ngành sản xuất hàng tiêu dùng thiết yếu với tỷ trọng chiếm 21% tổng giá trị các thương vụ M&A. Thương vụ nổi bật trong lĩnh vực này là Công ty Masan Consumer (thuộc Tập đoàn Masan) chi 357 tỷ đồng để mua 49% cổ phần của Công ty Cholimex Foods (thuộc Công ty Xuất nhập khẩu và Đầu tư Chợ Lớn - Cholimex); Quỹ đầu tư VinaCapital Vietnam Opportunity Fund (VOF), Tập đoàn Daiwa đầu tư 45 triệu USD để mua 70% cổ phần của Công ty Cổ phần Sữa quốc tế (IDP)… nhằm mở rộng tầm ảnh hưởng, gia tăng thị phần tại thị trường Việt Nam. Ở chiều ngược lại, Công ty cổ phần Kinh Đô (KDC) lại tái định vị thương hiệu bằng cách rời bỏ mảng bánh kẹo. Kinh Đô bán hơn 80% mảng sản xuất bánh kẹo cho Tập đoàn Mondelez International, một tập đoàn thực phẩm của Mỹ, giá trị của thương vụ ước tính 370 triệu USD. KDC dùng khoản tiền này để đầu tư vào kinh doanh mỳ gói, cà phê, dầu ăn và đang đàm phán để mua lại 50% cổ phần của một doanh nghiệp trong lĩnh vực thực phẩm và đồ uống.

Ngành năng lượng tạo ra 18% tổng giá trị M&A và đứng thứ ba trong bảng xếp hạng M&A năm 2014. Công ty Cổ phần Cơ điện (REE) là một thương hiệu nổi trội trong lĩnh vực này và hiện đang sở hữu cổ phần chi phối tại nhiều doanh nghiệp thủy điện và nhiệt điện. Danh mục đầu tư của REE hiện có rất nhiều doanh nghiệp lớn của các ngành than, nhiệt điện, thủy điện như PPC (Nhiệt điện Phả Lại), TBC (Thủy điện Thác Bà), TMP (Thủy điện Thác Mơ), NBC (Than Núi Béo), TDN (Than Đèo Nai), TDW (Cấp nước Thủ Đức), NBP (Nhiệt điện Ninh Bình), THT (Than Hà Tu), TVD (Than Vàng Danh)...

2014 cũng là năm chứng kiến hàng loạt thương vụ điển hình về M&A trong lĩnh vực bất động sản như Daibiru của Nhật Bản mua lại phần văn phòng của Tòa nhà Corner Stone từ VIBank (60,1 triệu USD), Tập đoàn Creed Group của Nhật Bản cũng đã thâu tóm hàng loạt dự án của Năm Bảy Bảy, trong đó sở hữu phần lớn dự án City Gate Tower, hợp tác 50% trong 2 dự án khác là NBB Garden II và NBB Garden III… Tập đoàn Vingoup mua 99% BĐS Hồng Ngân trị giá 1.286 tỷ đồng; Tổng Công ty Xây dựng Thanh Hóa mua lại Skypark Residence trị giá 285 tỷ đồng; FLC Group mua lại dự án 36 Phạm Hùng trị giá 198 tỷ đồng và dự án The Lavender (quận Hà Đông) 41 tầng, Him Lam mua lại dự án khu dân cư Đông Nam từ Hoàng Anh Gia Lai trị giá 1.050 tỷ đồng; Hải Phát cũng đang thâu tóm khu đất 5000 m2 mặt đường Nguyễn Xiển, với dự án tháp đôi 27 tầng, quy mô 450 căn hộ, tổng mức đầu tư khoảng 1000 tỷ đồng; Novaland đã hợp tác và mua lại nhiều dự án tại thành phố Hồ Chí Minh như Lexington Residence (quận 2), Icon 56 (quận 4), Galaxy 9 (quận 4), The Sun Avenue (quận 2), River Gate (quận 4), The Prince Residence…

Trong lĩnh vực tài chính, nổi trội là trào lưu mua lại công ty tài chính của một số ngân hàng thương mại và một số thương vụ M&A của công ty chứng khoán. Động cơ của các thương vụ M&A trong lĩnh vực tài chính, chứng khoán chủ yếu là nhờ tác động tích cực của các đề án tái cơ cấu ngân hàng và các tổ chức tín dụng.

Riêng việc cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (DNNN), trong năm 2014, Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương và cơ chế, chính sách, góp phần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh tiến trình thoái vốn và cổ phần hóa DNNN phấn đấu đến cuối năm 2015 cơ bản hoàn thành kế hoạch cổ phần hóa DNNN và thoái vốn nhà nước đầu tư ngoài ngành. Những giải pháp này đã và đang tạo cơ hội cho các nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài tham gia đầu tư mua cổ phần, trở thành đối tác chiến lược của các doanh nghiệp Việt Nam. Năm 2014, thị trường chứng kiến một số thương vụ IPO quan trọng như Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines), Tổng Công ty Công nghiệp Dầu thực vật Việt Nam (Vocarimex), Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex), Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN)…

Xu hướng M&A trong năm 2015

2015 là năm hội nhập với nhiều cơ hội từ những hiệp định kinh tế và thương mại lớn như TPP, FTA sẽ tiếp thêm động lực cho doanh nghiệp Việt Nam đẩy nhanh các thương vụ M&A nhằm tăng sức cạnh tranh trên thị trường, tăng thị phần. Năm 2015 được các chuyên gia dự báo là năm bùng nổ về hoạt động M&A doanh nghiệp với những thương vụ có giá trị giao dịch lớn tầm cỡ trên nhiều lĩnh vực. Trong đó, những lĩnh vực tài chính, bất động sản, bán lẻ, sản xuất hàng tiêu dùng thiết yếu vẫn là những thị trường chủ đạo trong xu hướng M&A doanh nghiệp của năm 2015.

Theo dự báo của Công ty CBRE, doanh thu bán lẻ tại Việt Nam sẽ tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới, từ 75,6 tỷ USD trong năm 2014 lên 85,4 tỷ USD năm 2015 và đến năm 2017 có thể đạt 109 tỷ USD. Chính vì vậy, thị trường bán lẻ Việt Nam trong thời gian tới tiếp tục là “điểm nóng” thu hút các nhà đầu tư, trong đó hợp tác thông qua M&A chính là xu hướng chủ đạo giúp các nhà đầu tư nước ngoài tận dụng nguồn lực và tiếp cận nhanh chóng thị trường, mặt khác cũng giúp các doanh nghiệp trong nước có cơ hội học hỏi, tiếp thu các kinh nghiệm quản lý, quản trị doanh nghiệp hiện đại để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Xu hướng M&A trong ngành bất động sản tiếp tục diễn ra sôi động nhờ tác động của những đổi mới về chính sách đối với thị trường bất động sản trong năm 2015, nhất là Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và Luật Nhà ở (sửa đổi) vừa được thông qua với điểm nhấn là quy định cho phép nhà đầu tư nước ngoài được mua nhà tại Việt Nam với thời hạn 50 năm. Bên cạnh đó, theo dự đoán của các chuyên gia bất động sản, đặc trưng của những thương vụ M&A ngành bất động sản trong năm 2015 là sự xuất hiện của những tập đoàn có tiềm lực mạnh. Những tập đoàn lớn trong lĩnh vực bất động sản tham gia vào thị trường M&A sẽ là một tác nhân quan trọng giúp phá băng thị trường bất động sản của Việt Nam trong thời gian tới.

Cùng với ngành bất động sản, M&A trong lĩnh vực dịch vụ tài chính, ngân hàng sẽ có những bước bứt phá cho chặng đua nước rút, bởi 2015 là năm cuối cùng thực hiện đề án tái cơ cấu ngân hàng và các tổ chức tín dụng. Bên cạnh đó, ngày 03/01/2015, Chính phủ đã có Nghị quyết số 01/NQ-CP về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu chỉ đạo điều hành thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2015, trong đó yêu cầu Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan, bộ, ngành tạo điều kiện thúc đẩy nhanh các phương án M&A các tổ chức tín dụng dựa trên cơ sở tự nguyện và đúng pháp luật, tiếp tục đẩy mạnh sở hữu chéo. Từ những gợi mở của Nhà nước, các chuyên gia và lãnh đạo ngân hàng nhận định, xu hướng M&A trong lĩnh vực ngân hàng sẽ diễn ra sôi động và thành công hơn trong năm 2015.

Minh Hương (Trích Thông tin Tài chính số 6 kỳ 2 tháng 3/2015)

 

 

Nhà tài trợ - thành viên

Dong ho - Đồng hồ - Đồng hồ nữ - Dong ho nu