Tin tức - Sự kiện / Nhận định/Ý kiến chuyên gia
Thực phẩm Việt: Nguy cơ từ sự yêu thích hiện tại và nỗi ưu tư tương lai
Ngày đăng: 28/09/2015

Trong hàng Việt Nam, chiếm được tình cảm của người dân nội địa nhất chính là thực phẩm. Tuy nhiên, đây mới chỉ là cái lợi của hiện tại mà cái lợi tương lai còn khá xa xôi.

 

 
 
Đó là lời nhận định của bà Đinh Thị Mỹ Loan - Chủ tịch Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam - đưa ra trong Hội nghị “Kết nối các doanh nghiệp sản xuất - phân phối thực phẩm Việt Nam an toàn và chất lượng” do Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam tổ chức vừa diễn ra ở Hà Nội ngày 25/9/2015.
 
Điểm sáng
 
Sau hai năm không quá sáng sủa, thị trường bán lẻ Việt Nam 2015 đã có sự phục hồi và đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Tổng mức bán lẻ 9 tháng đầu năm 2015 ước tăng gần 9%, cao nhất so với cùng kỳ trong 4 năm gần đây. Tiêu dùng cuối cùng chiếm tỷ trọng trung bình khoảng 66% của GDP trong 10 năm qua. Sự phục hồi tăng trưởng của ngành bán lẻ được nhận định là điểm sáng cho tăng trưởng kinh tế trong những năm tiếp theo.
 
Trong đó, có thể nói, thực phẩm là thế mạnh quan trọng bậc nhất của Việt Nam nếu muốn “so găng” cùng các doanh nghiệp nước ngoài đã và đang nhóm ngó thị trường “giàu tâm hồn ăn uống” mà còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác hết này. Theo báo cáo AgroInfo 2010, mức chi bình quân cho lương thực, thực phẩm tại một số đô thị như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng là gần 1 triệu đồng/người/tháng, trong khi thu nhập bình quân đầu người Hà Nội 2010 là hơn 3 triệu đồng/tháng.
 
Con số của hôm nay chắc chắn còn cao hơn nhiều. Bởi tiêu thụ thực phẩm của Việt Nam giai đoạn 2011-2016 sẽ tiếp tục tăng 5,1%/năm, ước đạt khoảng 29,5 tỷ USD. Theo dự báo của Bộ Công Thương, mức tiêu thụ thực phẩm bình quân vào năm 2016 ước đạt 5,8 triệu đồng/người. Còn Công ty Nghiên cứu thị trường Business Monitor International dự báo tiêu thụ thực phẩm và đồ uống tại Việt Nam sẽ tăng trưởng rất ấn tượng ở mức 2 con số từ nay đến năm 2018.
 
 
Đây là một mức tăng trưởng ấn tượng so với nhiều nước. Nhưng nhìn thẳng vào sự thật thì thành tích ấn tượng có được là do nền tảng xuất phát của Việt Nam quá thấp, manh nha, nhỏ bé, nên có mức tăng trưởng cao cũng là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, “sức trẻ” của thị trường mới nổi luôn là điểm hấp dẫn đối với các nhà bán lẻ, khi họ còn nhiều “dư địa” để khai phá và thống lĩnh.
 
Loay hoay
 
Câu nói “có thực mới vực được đạo” hay câu dân gian như “trời đánh tránh miếng ăn” đã thể hiện rõ người Việt thích ăn uống như thế nào. Ông Hong Sun, Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc (Kocham), cho biết: Việt Nam có lợi thế là một đất nước có tỷ lệ dân số trẻ rất đông, người Việt có chi phí ăn uống, mua sắm, tiêu dùng mạnh mẽ hơn hẳn các nước khác trong khu vực. Dựa trên báo cáo AgroInfo 2010, có thể thấy chi cho ăn uống chiếm gần một phần ba thu nhập của người dân. Đặc biệt, theo báo cáo của Nielsen, tầng lớp trung lưu tại Việt Nam sẽ tăng gấp đôi trong năm 2020, từ 12 triệu (2014) lên 33 triệu người (2020), càng mở ra miếng bánh lớn cho các nhà bán lẻ thực phẩm.
 
Trước đây, trong thời kỳ chiến tranh và hậu chiến tranh, hầu hết người dân chỉ mong được ăn no mặc ấm. Sau đó, khi kinh tế bắt đầu bùng nổ nhờ “tháo rào”, người ta bắt đầu tính đến chuyện ăn ngon mặc đẹp. Và bây giờ, theo nhận định của Hiệp hội bán lẻ, là thời điểm hướng tới tiêu dùng an toàn, từ sức khỏe đến môi trường. Báo cáo của Nielsen cho biết: 39% người tiêu dùng xem sức khỏe là mối quan tâm hàng đầu, 73% sẵn sàng chi trả để có chất lượng dịch vụ/sản phẩm cao.
 
 
Bên cạnh đó, nếu như trước kia người dân thường thích đồ tươi sống, đi chợ từ sáng sớm mua miếng thịt mớ rau còn tươi rói về nhà chế biến thì ngày nay, nấu nướng trong gia đình đã dần bị cạnh tranh bởi thực phẩm sơ chế, rồi đến đồ ăn sẵn và những nhà hàng, quán ăn mọc lên như nấm ở khắp nơi.
 
Những thay đổi này đến từ nhiều yếu tố, do con người trở nên bận rộn hơn, phụ nữ được giải phóng và tham gia vào thị trường lao động sâu rộng hơn, thu nhập cao hơn (tăng 44% từ 2010-2012), số lượng thành viên trong mỗi hộ gia đình giảm từ 4,44 (2002) xuống 3,85 người/hộ gia đình (2012)… 
 
Điều đáng buồn là tận dụng được lợi thế chung này lại là các doanh nghiệp nước ngoài “nhanh nhẹn” thâu tóm thị phần, trong khi doanh nghiệp nội vẫn đang loay hoay tìm cách kết nối và bắt tay. Ông Nguyễn Đăng Vang, Chủ tịch Hiệp hội chăn nuôi Việt Nam, từng thừa nhận mô hình kinh doanh thực phẩm khép kín từ chăn nuôi đến bàn ăn tại Việt Nam chủ yếu thuộc về doanh nghiệp ngoại, chiếm tới 90%, còn doanh nghiệp trong nước phát triển nhỏ lẻ và manh mún.
 
Ảnh: Youtube
 
Trong khi đó, có một lợi thế rất lớn mà các doanh nghiệp Việt còn đang lãng phí: thói quen/tập quán ăn uống của người dân. Hiện tại, người Việt Nam vẫn duy trì ăn uống đồ tươi sống, đồ ăn dân tộc, tinh thần “người Việt ăn hàng Việt” và sự yêu thích đối với thực phẩm. Theo bà Đinh Thị Mỹ Loan, trong số hàng Việt, chiếm được tình cảm của người Việt nhất chính là thực phẩm, từ rau củ quả đến thịt gà, thịt lợn.
 
Tuy nhiên, cũng từ lợi thế này, Hiệp hội bán lẻ quan ngại rằng: đến một thời điểm khác có còn ưu thế này nữa hay không? Liệu sự ưu ái, mến chuộng thịt gà Việt sẽ còn duy trì được bao lâu với đùi gà nhập khẩu từ Mỹ mà giá vẫn rẻ hơn? Theo bà Loan nhận định, nếu không có sự thay đổi, nếu không có sự tham gia của nhiều đối tác trong phát triển nông nghiệp, thì lợi thế đáng quý này cũng chỉ có thể ở “thì hiện tại”, và thêm một thời gian ngắn nữa.
 
Thách thức thì có nhiều. Sức ép cạnh tranh có nguy cơ loại nhiều doanh nghiệp ra khỏi trận đấu, vốn đầu tư khan hiếm đến độ vay 50-100 triệu đồng mở trang trại cũng khó, xây dựng thương hiệu, nhãn mác, bao bì còn rất kém. Nhưng đáng ngại nhất, theo Hiệp hội Bán lẻ, chính là vấn đề chất lượng và đảm bảo vệ sinh - an toàn thực phẩm. Gần đây, bà Ngô Thị Phương Thảo (đại diện Thơm Foods, đại lý chính thức rau quả An Phú Đà Lạt trên đường Trương Định, quận 3) và cộng sự đã tiến hành khảo sát về hành vi mua sắm đối với phụ nữ, dân văn phòng, thì nhận thấy có đến 80% người được hỏi trả lời không biết về nguồn gốc rau, quả đang mua.
 
 
Theo Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), năm 2014, ở Việt Nam có 194 vụ ngộ độc thực phẩm được báo cáo, với hơn 5.000 người bị ngộ độc, 80% trong số này phải nhập viện, 43 trường hợp bị tử vong. Rõ ràng, các doanh nghiệp Việt còn nhiều việc phải làm, khi WHO nhận định, việc đảm bảo an toàn thực phẩm tại Việt Nam là một thách thức, và cảnh báo: “các nhà sản xuất, nhà chế biến và người kinh doanh thực phẩm phải chịu trách nhiệm đối với sự an toàn của thực phẩm mà họ sản xuất và kinh doanh”.

songmoi.vn

Nhà tài trợ - thành viên

Dong ho - Đồng hồ - Đồng hồ nữ - Dong ho nu