Tin tức - Sự kiện / Nhận định/Ý kiến chuyên gia
TPP: Hai câu hỏi lớn vẫn phụ thuộc vào thời gian
Ngày đăng: 15/10/2015

Không có bất kỳ một thông tin đàm phán nào được tiết lộ ra ngoài trước khi diễn ra thời điểm công bố chi tiết được ấn định chung cho cả 12 thành viên.

 

 
Nói đến TPP, như với bất kỳ một hiệp định thương mại tự do nào khác, hai vấn đề gây được quan tâm nhất: giá hàng hóa nhập khẩu có rẻ hơn không và có thể dẫn đến hiện tượng nhập siêu rồi từ đó dần dần “đè” lên sản xuất trong nước hay không.
 
Tuy nhiên, với nguyên tắc trên, những nội dung được công bố tại buổi cung cấp thông tin về việc kết thúc đàm phán Hiệp định TPP tại trụ sở Bộ Công thương ngày 9/10/2015 có phần hạn chế, chưa thể đưa ra phân tích hay dự báo một cách sát sườn hơn những vấn đề nảy sinh từ TPP.
 
Song, nguyên tắc chung của TPP là đưa thuế nhập khẩu về 0% đối với tất cả các dòng thuế một lần nữa đã được tái khẳng định.
 
Khi được hỏi liệu nhờ đó giá hàng hóa có giảm hay không, Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Quốc Khánh - Trưởng đoàn đàm phán Hiệp định TPP - cho hay: Chưa có cơ sở để khẳng định điều này. Theo ông, thuế nhập khẩu là một trong những yếu tố hình thành nên giá thành, nên khi thuế nhập khẩu bị loại trừ hay giảm đáng kể thì giá thành cũng sẽ được giảm bớt. Tuy nhiên, giá hàng hóa còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác. Chưa có gì đảm bảo người dân có thể được tiêu dùng những sản phẩm của các nước tham gia vào TPP với mức giá xấp xỉ với người dân chính nước đó.
 
Ngoài ra, cũng phải bàn đến tâm lý “sính ngoại” và niềm tin hàng ngoại luôn tốt hơn của đông đảo người tiêu dùng Việt Nam cũng là một bệ đỡ tốt để giá hàng hóa nhập khẩu không cần đi xuống, có chăng cũng không nhiều. Chỉ nhìn vào thị trường ô tô cũng có thể thấy điều đó. Bất chấp việc đang chịu một mức thuế cao, ô tô nhập khẩu nguyên chiếc vẫn được tiêu thụ với mức tăng chóng mặt. Tính đến hết tháng 9/2015, lượng tiêu thụ của xe lắp ráp trong nước tăng 52% trong khi xe nhập khẩu tăng nhanh hơn với con số 57% so với cùng kỳ năm ngoái.
 
Đối với sự lo ngại sản xuất trong nước có khả năng khó lòng chống đỡ được “sóng ngoại dạt vào bờ”, Thứ trưởng Khánh cũng thừa nhận rằng khi hàng rào thuế giảm xuống thì cơ hội tiếp cận thị trường sẽ tăng lên. Tuy nhiên, ông lại khẳng định đa số các nước tham gia TPP như Nhật Bản, Canada, Mỹ, New Zealand, Úc… là những nước có cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu bổ sung cho Việt Nam hơn là cạnh tranh. Do đó, có cơ sở để tin rằng xuất khẩu sẽ tăng nhanh hơn nhập khẩu, và không có cơ sở cho rằng khi tham gia TPP thì nhập siêu sẽ tăng lên.
 
Tuy nhiên, có một thực tế khác là những thế mạnh của Việt Nam như chăn nuôi và dệt may sẽ gặp phải thách thức không nhỏ. Như trong nội dung công bố nêu rõ, với một số chủng loại nông sản mà Hoa Kỳ và một số nước khác trong TPP (Australia, New Zealand, Chile) có thế mạnh, sức ép cạnh tranh là khá lớn khi thuế được đưa về 0%, trong đó nổi bật là thịt lợn, thịt gà. Đây là những mặt hàng ta đã sản xuất được nhưng sức cạnh tranh còn yếu. Một số nông sản khác cũng sẽ gặp khó khăn “nhưng ở mức độ nhẹ hơn” vì những sản phẩm này ta vẫn phải nhập khẩu với số lượng lớn, trong nước dù sao cũng đã quen với cạnh tranh, đó là sản phẩm sữa, đậu tương, ngô và nguyên liệu sản xuất thức ăn gia súc. Thứ trưởng Khánh cũng dẫn chứng lại bài học kinh nghiệm từ các nước cũng phải chịu sự tác động không như ý: “Dù tham gia rất nhiều thỏa thuận thương mại tự do, nhưng ngành chăn nuôi ở một số nước tác động là có nhưng không lớn như người nông dân suy nghĩ.”
 
Tuy nhiên, điều này vẫn còn đặt ra hoài nghi, bởi sự “quen với cạnh tranh” đó diễn ra trong môi trường còn thuế nhập khẩu. Nếu TPP đi vào hiện thực, thuế nhập khẩu dần được gỡ bỏ thì mọi sự quen thuộc trước kia cũng sẽ không còn và doanh nghiệp trong nước phải học cách “quen” mới.
 
Không những vậy, một câu chuyện rất đáng quan tâm là: Khi doanh nghiệp liên quan đến may mặc, thời trang của Mỹ lo ngại TPP sẽ gây tổn thương cho họ, tháng 8/2015, Tổng thống Barack Obama đã thân chinh đến Nike - hãng có nhà máy sản xuất ở Việt Nam nhiều hơn bất kỳ một nước nào khác - để phát biểu bài diễn văn về tầm quan trọng của TPP. Những người ủng hộ TPP ở Mỹ từng lập luận rằng hàng hóa của Mỹ tại nước ngoài đắt là do thuế nhập khẩu. Đó là lý do hàng J.Crew ở Anh đắt hơn ở Mỹ. Điều này có thể thay đổi nhờ TPP. Nike cho rằng thỏa thuận này sẽ tạo ra hơn 10.000 việc làm ở Mỹ trong ngành sản xuất và kỹ thuật.
 
Như vậy, chúng ta vẫn chưa thể có cái nhìn rõ hơn về bức tranh hai mặt của TPP cho đến khi văn kiện chi tiết hơn được công bố, cũng như thời gian đủ lâu để đánh giá. Bởi như Thứ trưởng khẳng định, “sức ép sẽ đến, một ngày nào đó sẽ đến, nhưng không phải khi TPP đi vào thực hiện. Tôi nghĩ sẽ có nhiều thời gian chuẩn bị để đối phó với các quy định mới.” Đó có thể là 10 năm như ông nói với ngành chăn nuôi, tuy nhiên, cũng phải nhìn nhận là chưa cần tới 10 năm đó, cũng chưa cần TPP đi vào hiện thực, đùi gà Mỹ 20.000 đồng/kg - dù có sự bất thường, gian lận hay không - đang tạo nên một cú sốc cho ngành chăn nuôi, như nhận định của ông Lê Văn Quyết, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đông Nam Bộ.
 
Rõ ràng, mọi thỏa thuận vẫn nằm trong vùng tối, để trở thành một luật thì còn một chặng đường dài phía trước. Khoảng thời gian biến hóa này sẽ phải tốn từ 18-24 tháng (tức là có thể phải đến đầu năm 2018) để còn rà soát, lấy ý kiến, điều chỉnh rồi thông qua. Đến lúc đó, vị Tổng thống nhiệt thành với TPP Barack Obama - người sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào năm tới - cũng không còn ngồi trong Nhà Trắng nữa. Tại Việt Nam, những người nông dân, tiểu thương, doanh nghiệp vừa và nhỏ chịu ảnh hưởng từ TPP nhiều nhất lại hầu như mù thông tin. Đó còn chưa kể đế nỗi lo không thể mô tả hết của ông Trương Đình Tuyển về nguy cơ bị động của bộ máy nhà nước khiến chúng ta tiếp tục bỏ lỡ chuyến tàu tăng trưởng.
 
Trả lời câu hỏi liệu có lặp lại lịch sử giống như WTO trước đây hay không, Thứ trưởng Trần Quốc Khánh trả lời: Do sẽ thực hiện theo lộ trình nên tác động có thể bắt đầu từ khi TPP có hiệu lực, nhưng độ lớn sẽ tăng dần theo thời gian chứ không phải ngay lập tức có tác động lớn nhất.
 
Lục Kiếm(songmoi.vn)
Nhà tài trợ - thành viên

Dong ho - Đồng hồ - Đồng hồ nữ - Dong ho nu